STRIJKIJZERS

Over strijkijzers is heel veel te vertellen: door de eeuwen heen hebben mensen gezocht naar manieren om gekreukeld wasgoed glad te krijgen. Het was een lange weg van de mangelplank naar de steamstation!

De strijkijzers komen uit de verzameling van Geer Rekoert. Klik op de plaatjes voor een vergroting

Er waren heel wat systemen, zo tussen de 150 en de 100 jaar geleden: gewoon een bout op de kachel zetten, heet laten worden en strijken maar.

Gewone kachelbout

 

Het nadeel was dat die bout snel afkoelde en dan opnieuw opgewarmd moest worden. Er waren dus ook bouten met een "ziel", een blok vuurvaste steen die in het vuur werd gelegd. Als de steen heet was, werd hij met de pook uitgevist en in het strijkijzer geschoven, zoals bij deze

kleermakersbout. Aan de achterkant zit een klepje, dat kan open en dan kan de steen erin. Het strijkijzer is bijna 40 centimeter lang, en zo zwaar dat het nauwelijks op te tillen is. Kleermakersbout

Er waren ook bouten waar de brandstof in moest. Briketten, kooltjes, of turf. De turfbout komt uit Drente, waar natuurlijk veel turf was, en heeft een schoorsteentje voor een betere trek.

Briketbout
Drentse turfbout
Briketbout
Drentse turfbout

Ook een methode was een bout met een verwisselbaar handvat:

één bout om te strijken, en een tweede zool in het vuur. Als de bout koud werd, ging het handvat eraf, werd op de hete bout gezet, en de koude bout ging in het vuur om weer heet te worden.

 

Kachelbouten met afneembaar handvat

Er waren ook bouten nodig voor speciaal strijkwerk: de mutsen en kanten kappen die de vrouwen droegen, denk maar aan de Zeeuwse klederdracht-kappen. Dat was een heel werk om dat schoon en op orde te houden. Wassen, heel veel stijfsel, en dan strijken. Daar waren heel kleine boutjes voor, geen kinderspeelgoed maar speciale mutsenboutjes, bouten met een scherpe punt om goed in de hoeken te komen, bouten in de vorm van een ijsbolletjestang, de binnenkant om de lange slippen te strijken, de bolle kant om de bolling van de muts te maken. En een schaar-achtig instrument voor pijpmutsen.

Mutsenboutje uit Zeeland
Mutsentang
Tang voor pijpmutsen
Mutsenboutje uit Zeeland
Mutsentang
Tang voor pijpmutsen

Voor linnenwerk was er een bout met een halfronde zool, voor een glanzend effect. Strijkijzers werden ook als siervoorwerp gebruikt. Dit is een bruidsbout, prachtig versierd en bedoeld als huwelijksgeschenk.

Glansbout
Bruidsbout
Glansbout
Bruidsbout

Al deze bouten komen uit de verzameling van Geer Rekoert. Maar het is maar een selectie, er zijn nog vele andere bijzondere bouten, werkend op lichtgas, op methaangas, dat bij boeren uit de sloot borrelde, luxe bouten, reisboutjes met metablokjes, en toebehoren als treven en beschermzooltjes.

Overzicht
Treven
Strijkplank met bouten

U bent welkom om te komen kijken in ons keldertje, al is het een beetje moeilijk te bereiken.

Natuurlijk is er ook een vereniging van strijkijzerverzamelaars. Er is een website, www.strijkijzer.net, maar op dit moment is die nog niet goed te bereiken.

HOME